Özel Aşı Ne Demektir? Yaptırmak Zorunlu Mu?
Sağlık Bakanlığı'nın ücretsiz uyguladığı ulusal aşı takvimi dışında kalan, doktor reçetesiyle eczaneden parayla satın alıp (soğuk zincir kurallarına uyarak) hastanede vurdurduğunuz aşılara "Özel Aşılar" denir. Zorunlu olmasalar da, çocuk doktorları tarafından şiddetle tavsiye edilirler çünkü korudukları hastalıklar (Menenjit ve şiddetli ishal) ölümcül veya kalıcı hasar bırakma potansiyeline sahiptir.
1. Rotavirüs (İshal) Aşısı
Rotavirüs, 5 yaş altı çocuklarda hastaneye yatış gerektiren şiddetli kusma ve sulu ishalin (ve buna bağlı dehidrasyonun) bir numaralı sorumlusudur.
- Nasıl Uygulanır? İğne DEĞİLDİR. Ağızdan damla şeklinde yutularak (oral) verilir. Tatlıdır.
- Ne Zaman Yapılır? Kesin kural: İlk doz 2. veya 3. ayda uygulanmalı, aşı şeması bebek 6 aylık veya en geç 8 aylık olana kadar bitirilmelidir. (Markasına göre 2 veya 3 dozluktur: Rotarix veya Rotateq). Geç kalındıysa artık yaptırılamaz.
- Yan Etkileri: Canlı bir aşı olduğu için uygulamadan 1 hafta sonra bebekte hafif kaka cıvıması (ishal), gaz sancısı ve huzursuzluk görülebilir. Yüksek ateş yapması nadirdir.
2. Menenjit Aşıları (Meningokok)
Menenjit, beyni saran zarların iltihaplanmasıdır ve saatler içinde kana karışarak ilerler. Türkiye'de en çok A, B, C, W, Y tipleri görülür.
- Hangi Aşılar Var? Tek bir iğne tüm tiplerden korumaz. Tip B için ayrı (Örn: Bexsero veya Nimenrix), diğer dört tip (A,C,W,Y) için ayrı aşılar vurdurulmalıdır.
- Ne Zaman Yapılır? 2. aydan itibaren başlanabilir, ancak takvimi tamamen çocuk doktorunuz belirler (Bazen 3. ay, bazen 9. ayda başlanabilir). Geç kalınsa da büyük yaşlarda telafisi vardır.
- Yan Etkileri: Menenjit aşıları (özellikle Tip B aşıları) güçlü aşılardır. Uygulanan bacakta kızarıklık, şişlik, ağrı ve ilk 24 saatte (hatta 48 saate kadar) yüksek ateş (38.5 - 39°C) yapma ihtimali diğer aşılara göre daha yüksektir. Doktorunuz aşıyla birlikte ateş düşürücü reçete edebilir.
"Eczaneden aşıyı satın aldığınızda size mutlaka bir buz aküsü ile verilir. Aşıyı vurduracağınız kliniğe gidene kadar aşının asla ısınmaması (soğuk zincirin kırılmaması) veya tam tersi buza değip donmaması gerekmektedir."
